X
تبلیغات
رایتل

مدیریت اجرایی دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات تهران

تحقیق و پژوهش، مشاوره مدیریت، پژوهش های سازمانی و دانشجویی

اسلاید شو

متغیر کنترل و تعدیل کننده و تفاوت آنها

متغیر تعدیل کننده:  متغیر کیفی یا کمّی است که جهت یا میزان رابطه میان متغیرهای مستقل و وابسته را تحت تأثیر قرار می دهد. متغیر تعدیل کننده را می توان متغیر مستقل دوم نیز منظور داشت. با عبارت دیگر متغیر تعدیل کننده، یک متغیر ثانوی است که از نوع متغیر مستقل است و محقق میل دارد آن را کنترل و دست‌کاری کند؛ تا مشخص شود آیا این متغیر، رابطه متغیر مستقل و وابسته را تحت تأثیر قرار می‌دهد یا نه؟ 

 

مثال:

تعیین رابطه میان هوش و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان پسر و دختر

هوش: متغیر مستقل 

پیشرفت تحصیلی: متغیر وابسته

جنسیت: متغیر تعدیل کننده

در مثال فوق، محقق میل دارد بداند که آیا هوش در جنسیت‌های مختلف، تأثیرهای متفاوتی دارد یا این که تأثیر چندانی ندارد و به همین جهت، محقق، متغیر تعدیل کننده را هم چون یک متغیر مستقل، ارزیابی کرده، اثر آن را مورد مطالعه قرار می‌دهد.

 

متغیر کنترل : در یک تحقیق اثر تمام متغیرها را بر یکدیگر نمی توان به طور همزمان مورد مطالعه قرار داد. بنابراین محقق اثر برخی از متغیرها را کنترل نموده، آن ها را خنثی می کند. فرق این گونه متغیرها با متغیر تعدیل کننده، این است که محقق، اثر متغیر تعدیل کننده را اندازه‌گیری می‌کند، ولی اثر متغیر کنترل را از میان می‌برد.

مثال:

تعیین رابطه میان هوش و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی

هوش: متغیر مستقل 

پیشرفت تحصیلی: متغیر وابسته

پایه تحصیلی:  متغیر کنترل

جنیست:  متغیر کنترل

 

در مثال فوق، محقق میل ندارد بداند که آیا هوش در جنسیت‌های مختلف یا در پایه های تحصیلی مختلف، تأثیرهای متفاوتی دارد یا خیر و به همین جهت، محقق، متغیر کنترل را با محدود کردن موضوع تحقیق خود حذف می کند و اثر آن را از بین می برد.

 

در حقیقت، تعریف یک متغیر به عنوان متغیر تعدیل کننده یا کنترل بیشتر به این بستگی دارد که محقق بخواهد آن متغیر را در کنار متغیر مستقل (پیش بین) ارزیابی بکند یا نخواهد. و در هر دو صورت می تواند این خواستن یا نخواستن را در موضوع تحقیق منعکس کند. مانند مثال فوق که جنیست و پایه تحصیلی را محدود کرده و در موضوع تحقیق، آن را منعکس نموده است.

 

حال با توجه به مطالب فوق می توان برای دو موضوع ذیل متغیرهای مربوطه را تعیین نمود:

1- تعیین رابطه بین جابجایی زودهنگام مدیران با میزان بهره وری سازمان (رویکرد رابطه)

2- تأثیر سبک مدیریت تحولی در ایجاد تعهد کارکنان در پژوهشگاه رویان (رویکرد تأثیر)

 

همانطور که ملاحظه می شود در دو مثال بالا محدودیتی در جنیست یا سطح سواد کارکنان و مدیران قائل نشده و در نتیجه متغیر کنترل را مشخص نکرده است. لیکن خود محقق می تواند آنها را تعریف کند.

 

 

در مثال اول، جابجایی زودهنگام مدیران متغیر مستقل (پیش بین) و بهره وری سازمان متغیر وابسته (ملاک) است.

در این مثال، جنسیت و سطح سواد یا محبوبیت مدیران یا حتی نوع شرکت (اعم از خصوصی و دولتی) را می توانیم متغیر تعدیل کننده در نظر بگیریم و در این صورت بایستی آنها را بعد از ارزیابی متغیر مستقل (جابجایی زودهنگام مدیران) مورد ارزیابی قرار دهیم.

همچنین متغیرهای فرهنگ سازمانی، حقوق و دستمزد، سطح آموزش کارکنان، تکنولوژی مورد استفاده در سازمان، نظام تشویق و پاداش سازمان و سبک مدیریت در سازمان می توانند به عنوان متغیرهای کنترل در نظر گرفته شوند به این ترتیب که می بایست جامعه را از بین شرکتهایی انتخاب کنیم که از لحاظ فرهنگ سازمانی یا سبک مدیریت و ... با هم یکسان باشند تا به این ترتیب اثر این متغیرها را در تحقیق کنترل کرده و حذف نماییم.

 

در مثال دوم، سبک مدیریت تحولی متغیر مستقل و تعهد کارکنان متغیر وابسته می باشد.

در این مثال، جنسیت، سطح تحصیلات، سطوح سازمانی کارکنان (مدیر-کارشناس) را می توانیم متغیر تعدیل کننده در نظر بگیریم و در این صورت بایستی آنها را بعد یا حین ارزیابی متغیر مستقل (سبک مدیریت تحولی) مورد ارزیابی قرار دهیم. از این رو فرضیه ها را می توانیم اینچنین تعریف کنیم:

1- سبک مدیریت تحولی در ایجاد تعهد کارکنان مرد پژوهشگاه رویان بیش از کارکنان زن مؤثر است. (جنیست)

2- سبک رهبری تحولی در ایجاد تعهد در کارکنان با تحصیلات فوق لیسانس و دکترای پژوهشگاه رویان بیش از کارکنان با تحصیلات لیسانس و پایین تر مؤثر است. (سطح تحصیلات) 

3- سبک رهبری تحولی در ایجاد تعهد در مدیران پژوهشگاه رویان بیش از سایر کارکنان مؤثر است. (سطح سازمانی)

 

با توجه به اینکه در موضوع تحقیق، کارکنان پژوهشگاه رویان از کارکنان سایر سازمانها تمیز داده شده اند، می توان گفت متغیر فرهنگ سازمان یا تکنولوژی سازمان (صنعتی که سازمان در آن فعالیت می کند) توسط محقق کنترل شده اند و اگر محقق بخواهد متغیرهایی بیش از اینها را تحت کنترل قرار دهد با توجه به حجم کم جامعه، شاید امکان پذیر نباشد ولی اگر بخواهیم مته به خشخاش بگذاریم می توانیم متغیر سطح سازمانی کارکنان (مدیر-کارشناس) را از متغیرهای تعدیل کننده بیرون کشیده و در زمره متغیرهای کنترل قرار داد. به این ترتیب می بایست نمونه را از بین کارکنان یک سطح سازمانی (یا مدیر یا کارشناس) انتخاب کنیم تا اثر متغیر سطح سازمانی کارکنان را کنترل کرده و حذف نماییم.

تاریخ ارسال: جمعه 20 دی 1392 ساعت 16:17 | نویسنده: مرتضی نوشاد | چاپ مطلب
نظرات (28)
دوشنبه 5 تیر 1396 13:15
Z.kh
امتیاز: 0 0
لینک نظر
باسلام
عالی بود ممنوم
شنبه 6 خرداد 1396 02:57
محسن
امتیاز: 0 0
لینک نظر
سلام
در خیلی از مقالات با انجام محاسبات اثر متغیر های کنترل را میسنجند.نه اینکه با مدیریت نمونه گیری اثر انان را حذف کنند.مثلا در معادلات ساختاری PLS یک بار مدل فقط با متغیرهای کنترل را میسنجند(Path coefficient and t-statistics) یکبار مدل بدون کنترل و فقط با متغیرهای اصلی و یکبار مدل کامل یعنی متغیرهای اصلی و کنترل.اما سوال من این است که با این کار اثر متغیر کنترل در بتا یا ضریب مسیر حساب میشود نه اینکه حذف شود.یعضی دیگر از روش معنا دار بودن R2 اثر متغیرهای کنترل را میسنجند.واقعا گیج شدم.لطفا راهنمایی بفرمایید.الان من مدل ساختاری دارم و میخام متغیرهای کنترل سن و جنسیت و ....را کنترل کنم.چه کار باید کنم؟ممنون
پاسخ:
در مدل معادلات ساختاری که یک روش اکتشافی است اثر متغیر کنترل حذف نمی شود. البته باید بین متغیر مکنون و کنترل تفاوت قائل شد
یکشنبه 3 اردیبهشت 1396 23:12
نورا
امتیاز: 0 0
لینک نظر
باسلام
بسیار عالی بود ممنونم
یکشنبه 3 اردیبهشت 1396 13:12
نورا
امتیاز: 0 0
لینک نظر
باسلام
توضیحات خیلی مفید بود،ممنونم
یکشنبه 27 فروردین 1396 14:56
صدیقه زارعی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
بسیار واضع توضیح داده شده بود سپاسگذارم درود بر شما
دوشنبه 4 بهمن 1395 23:35
سولماز الهامی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
با سلام و تشکر فراوان از مطالب قابل فهم شما
با توجه به اینکه متغیر تعدیلگر مثل یک متغیر مستقل در نظر گرفته می شود برای آن بایستی میانی نظری وجود داشته باشد؟
پاسخ:
سلام. بله بایستی مبانی نظری داشته باشد
جمعه 14 آبان 1395 23:19
t
امتیاز: 1 0
لینک نظر
سلام

بسیار عالی وقابل فهم بود به من در انتخاب موضوع برای پایاننامه ام کمک کرد
متشکرم
شنبه 8 خرداد 1395 18:41
رحیمه دلیجه
امتیاز: 3 0
لینک نظر
با سلام

خیلی خوب و واضح بود ممنون از شما
پنج‌شنبه 30 اردیبهشت 1395 23:57
علی اصغر حسینی
امتیاز: 0 1
لینک نظر
تشکر
یکشنبه 26 اردیبهشت 1395 20:26
ویدا
امتیاز: 0 1
لینک نظر
سلام واقعاممنونم
دوشنبه 16 فروردین 1395 01:11
زهرا
امتیاز: 2 1
لینک نظر
خیلی کمک کرد متشکرم
جمعه 18 دی 1394 22:24
مهتاب
امتیاز: 1 0
لینک نظر
ممنون خیلی خوب توضیح دادید برای اولین بار تونستم فرق متغیر تعدیل و کنترول را به وضوح درک کنم.
پاسخ:
سلام. باعث خوشحالی بنده است
سه‌شنبه 8 دی 1394 18:59
علی رسولی
امتیاز: 1 0
لینک نظر
سپاسگذار خیلی مفید بود
پنج‌شنبه 5 آذر 1394 07:58
beti
امتیاز: 1 0
لینک نظر
بسیار عالی،کاش مثال بیشتری میزدید،ممنونم
سه‌شنبه 19 آبان 1394 19:57
ا
امتیاز: 0 0
لینک نظر
ممنون خیلی خوب بود
دوشنبه 1 تیر 1394 18:02
مهدی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
بسیار عالی ممنون
یکشنبه 6 اردیبهشت 1394 13:13
حسین
امتیاز: 1 0
لینک نظر
سلام. خیلی خیلی ممنونم. عالی
شنبه 5 اردیبهشت 1394 10:47
خلیل
امتیاز: 2 1
لینک نظر
ممنونم واقعا استفاده کردم.
سه‌شنبه 19 اسفند 1393 15:50
علی صدر
امتیاز: 2 0
لینک نظر
ممنون خیلی عالی بود
شنبه 20 دی 1393 19:24
خبرنگار
امتیاز: 3 0
لینک نظر
موفق باشید .کمکم کرد
پاسخ:
الحمدلله
شنبه 15 آذر 1393 23:28
مهسا
امتیاز: 3 0
لینک نظر
مرسی کمک کننده بود
پاسخ:
الحمدلله
جمعه 30 آبان 1393 01:07
محمدحسین یزدان خواه
امتیاز: 1 0
لینک نظر
مطالب خوبی بود وبا مثال کاملآ قابل فهم بود
یکشنبه 4 آبان 1393 21:43
علیرضا
امتیاز: 2 0
لینک نظر
پایه تحصیلی: متغیر کنترل یا تعدیل کننده ؟
پاسخ:
با سلام
متغیر کنترل. البته در این مثال
جمعه 18 مهر 1393 19:01
خانم معلم
امتیاز: 0 0
لینک نظر
من این تیکه رو نفهمیدم. مثلا سطح سواد و می تونیم مزاحم هم در نظر بگیریم آیا؟
پاسخ:
سلام
ما اصلا در مورد متغیر مزاحم صحبت نکردیم. البته متغیر مزاحم معمولا قابل سنجش نیست و مخفی است و بیشتر با روحیات درونی سروکار دارد ولی سطح تحصیلات این طور نیست
شنبه 29 شهریور 1393 17:02
SANDRA
امتیاز: 1 1
لینک نظر
your topic is really fantastic. i like it dear.
جمعه 31 مرداد 1393 22:34
mj
امتیاز: 2 0
لینک نظر
توضیحات همراه با مثال بسیار واضح و روشن کننده بود.
بسیار ممنون
پاسخ:
خوشحالم که مطالب برای شما مفید بوده
یکشنبه 29 دی 1392 11:02
مونا محمدی
امتیاز: 3 1
لینک نظر
با عرض سلام و خسته نباشید
آیا با متغییر تعدیل میشود سوال و فرضیه طراحی کرد یا خیر؟
پاسخ:
سلام
همانطور که در این مطلب به آن اشاره شد متغیر تعدیل کننده را می توان به همراه متغیر مستقل و یا به تنهایی، در طراحی سوال و فرضیه به کار برد
پنج‌شنبه 26 دی 1392 23:12
سروش جمشیدیان
امتیاز: 4 0
لینک نظر
با سلام
تحلیل خوبی بود. به نظرم با تعاریف متغیرهای تحقیق کاملاً همخوانی دارد.
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
پست الکترونیک :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد